The slide's title, "Ali Hissələrin Növləri və Onların Xarakteristikası," translates to "Types of Higher Feelings and Their Characteristics" in English. It serves as the title page for a psychology presentation, including a subtitle crediting the author and date.

Ali Hissələrin Növləri və Onların Xarakteristikası

Psixologiya fənnindən təqdimat. Müəllif: [Adınız]. Tarix: [Tarix].

Source: Psixologiya fənnindən təqdimat

This introductory slide highlights the importance and role of higher emotions in psychology, as well as their profound impact on human life. It outlines the presentation's purpose to study these emotions, structured across 18 slides covering types and characteristics.

Giriş

• Ali hissələrin psixologiyadakı əhəmiyyəti və rolu
• Təqdimatın məqsədi: ali hissələri öyrənmək
• Struktur: 18 slayd, növlər və xarakteristikalar
• Hisslərin insan həyatındakı təsirli yeri

In psychology, emotions are defined as mood and mental states that guide behavior and facilitate social adaptation. They are categorized into lower emotions, which are instinctive and biological (e.g., fear, hunger), and higher emotions, which are complex and culturally influenced (e.g., love, morality), with the latter requiring intellectual development.

Hisslərin Psixoloji Mahiyyəti

• Hisslər əhval-ruhiyyə vəziyyətləri kimi psixologiyada tərif olunur.
• Hisslər davranışları yönləndirir və sosial uyğunlaşmanı təmin edir.
• Aşağı hissələr instinktiv və bioloji xarakter daşıyır (qorxu, acılıq).
• Ali hissələr mürəkkəb və mədəniyyətə bağlıdır (sevgi, əxlaq).
• Fərq: aşağı hissələr sadə, ali hissələr intellektual inkişaf tələb edir.

Source: Psixologiya fənni

This section header slide, titled "Types and Characteristics of Higher Parts," introduces Section 04 on the features of higher parts. It highlights their complex structure, social relations, development, and impacts on human behavior.

Ali Hissələrin Növləri və Onların Xarakteristikası

04

Ali Hissələrin Xüsusiyyətləri

Ali hissələrin mürəkkəb strukturu, sosial əlaqələri, inkişafı və insan davranışına təsirləri.

Source: Psixologiya dərsliyi

Moral feelings are grounded in ethical norms and guide human behavior toward moral directions. They include shame, which stems from wrong actions and causes guilt; remorse, a sense of regret for past deeds; and pride, which arises from correct behavior and fosters self-respect.

Əxlaqi Hisslər

• Əxlaqi hisslər əxlaq normalarına əsaslanır.
• Utanc səhv davranışdan qaynaqlanır və vicdan azabına səbəb olur.
• Peşmanlıq keçmiş hərəkətlərə görə üzr hissi yaradır.
• Fəxr doğru davranışdan məmnunluq və özünə hörmət doğurur.
• Bu hisslər insan davranışını əxlaqi istiqamətləndirir.

Positive moral feelings, such as conscience and responsibility, motivate individuals toward beneficial behaviors by encouraging adherence to social norms, as seen in the strengthened desire to help a friend driven by empathy. Negative moral feelings, like guilt and shame, generate stress and anxiety that can limit actions, lead to depression, and cause social isolation, for instance after lying.

Əxlaqi Hissələrin İnsan Davranışına Təsiri

The slide, titled "Əxlaqi Hissələrin Təzahürü" (Manifestations of Moral Feelings), explores how moral decisions arise in everyday life, fostering empathy and responsibility among people. It emphasizes that these moral reactions shape individual behaviors and interactions.

Əxlaqi Hissələrin Təzahürü

!Image

• Gündəlik həyatda əxlaqi qərar anları yaşanır.
• İnsanlar arasında empatiya və məsuliyyət hiss olunur.
• Əxlaqi reaksiyalar davranışları formalaşdırır.

Source: Photo by Sebastian Dumitru on Unsplash

Estetik hisslər əsasən zövq və heyran duygularına əsaslanır, sənət əsərləri estetik zövq yaradır, təbiətin gözəlliyi isə heyran hissi doğurur. Bu hisslər insanı yüksəldir və sənət ilə təbiət arasında sıx əlaqə mövcuddur.

Estetik Hisslər

• Estetik hisslər zövq və heyran əsaslanır.
• Sənət əsərləri estetik zövq yaradır.
• Təbiətin gözəlliyi heyran hissi doğurur.
• Estetik hisslər insanı yüksəldir.
• Sənət və təbiət arasında sıx əlaqə var.

The slide, titled "Gözəllik və Estetik Zövq" (Beauty and Aesthetic Pleasure), features a quote from ancient Greek philosopher Plato stating that beauty nourishes the eyes because aesthetic enjoyment reveals life's subtle aspects. It further explains that these sensations psychologically balance individuals, stimulate creativity, strengthen inner harmony, and contribute to personal development.

Gözəllik və Estetik Zövq

> Gözəllik gözün qidağıdır, çünki estetik zövq bizə həyatın incə tərəflərini açır. Bu hisslər psixoloji olaraq insanı balanslaşdırır, yaradıcılığı stimullaşdırır və daxili harmoniyanı gücləndirir, beləliklə şəxsiyyətin inkişafına töhfə verir.

— Platon, Qədim Yunan filosofu

Source: Psixologiya: Ali hissələrin növləri və xarakteristikası

The slide explores manifestations of aesthetic feelings through reactions to music, involving harmony and emotional excitement; to painting and fine arts, evoking beauty perception and creative stimulation; and to natural phenomena, inspiring awe and profound emotions. It also discusses the development of these aesthetic sensations, which form through personal experiences and education.

Estetik Hissələrin Təzahürü

• Musiqiyə qarşı estetik reaksiya: harmoniya və emosional həyəcan.
• Rəsm və incəsənətə cavab: gözəllik qavrayışı və yaradıcılıq stimulu.
• Təbiət fenomenlərinə reaksiya: heyranlık və dərin emosional hisslər.
• Estetik hisslərin inkişafı: təcrübə və təhsil vasitəsilə formalaşma.

Intellectual feelings motivate the pursuit of knowledge and include reactions such as curiosity toward new information, astonishment that enhances imagination in the face of unknowns, and satisfaction derived from acquiring knowledge. These feelings collectively support intellectual development.

İntellektual Hisslər

• İntellektual hissələr bilik axtarışını motivasiya edir.
• Maraq: Yeni məlumatlara qarşı cəlb edici reaksiya.
• Təəccüblənmə: Bilinməzliklərə qarşı təsəvvür gücünü artırır.
• Qane olma: Bilik əldə etməkdən alınan daxili məmnunluq.
• Bu hissələr intellektual inkişafı dəstəkləyir.

The timeline slide outlines the development of intellectual feelings from early childhood through adolescence. It progresses from initial curiosity and sensory exploration in ages 0-3, to logical thinking in preschool (3-7), analytical deepening in school years (7-12), and mature abstract problem-solving in ages 12 and beyond.

İntellektual Hissələrin İnkişafı

0-3 yaş: İlk maraq və kəşfiyyat Uşaqlar ətraf mühitə maraq göstərərək sensor təcrübələr vasitəsilə intellektual hissləri formalaşdırmağa başlayır. 3-7 yaş: Uşaq dövründə inkişaf Məktəbe qədər dövrdə suallar artar, məntiqi düşüncə və maraq intellektual hissləri gücləndirir. 7-12 yaş: Məktəb dövründə dərinləşmə Təhsil prosesi vasitəsilə analitik düşüncə və intellektual qane olma hissi inkişaf edir. 12+ yaş: Yaxudluğa keçid Mürəkkəb problemlər və abstrakt düşüncə ilə intellektual hisslər yetkinləşir və sabitləşir.

The slide, titled "İntellektual Hissələrin Təzahürü" (Manifestations of Intellectual Emotions), features an image illustrating intellectual expressions during activities like reading. It highlights key points: intellectual passion shown while reading, curiosity and surprise during discoveries, and intellectual emotions in scientific research.

İntellektual Hissələrin Təzahürü

!Image

• Oxuma zamanı intellektual həvəs ifadəsi
• Kəşf anında maraq və təəccüblənmə
• Elmi tədqiqatda intellektual emosiyalar

Source: Photo by Vitaly Gariev on Unsplash

Religious feelings begin with faith and strengthen spiritual belief, while worship rituals create psychological comfort. They enrich personality spiritually through fear-induced discipline and help reduce stress via psychological effects.

Dini Hissələr

• Dini hissələr imanla başlayır və ruhi inamı gücləndirir.
• Tapınma ritualları psixoloji rahatlıq yaradır.
• Qorxu hissi mənəvi disiplin təmin edir.
• Dini hisslər şəxsiyyəti mənəvi cəhətdən zənginləşdirir.
• Psixoloji təsirlər stres azaldılmasına kömək edir.

The slide "Sosial Hisslər" outlines key social emotions in Azerbaijani, including empathy as understanding and sharing others' feelings, companionship as mutual support strengthening social bonds, and jealousy as an emotional reaction stimulating competition. It also highlights their role in society, emphasizing how they ensure social harmony and collaboration.

Sosial Hisslər

• Empatiya: başqalarının hisslərini anlamaq və paylaşmaq (5-7 söz).
• Yoldaşlıq: sosial bağları gücləndirən qarşılıqlı dəstək (6-8 söz).
• Qısqanclıq: rəqabəti stimullaşdıran emosional reaksiya (5-7 söz).
• Cəmiyyətdə rol: sosial harmoniyanı və əməkdaşlığı təmin etmək (6-8 söz).

Source: Psixologiya fənnindən

Higher human faculties, encompassing moral, aesthetic, intellectual, and religious aspects, play a crucial role in personality formation by shaping core components, reinforcing values, spiritual development, and self-awareness, while developing through education and social environments to ensure individual wholeness. These faculties influence behavior and decision-making by guiding actions with ethical standards, promoting moral choices, enhancing creativity, supporting logical thinking, and yielding positive effects across various life domains.

Ali Hissələrin İnsan Şəxsiyyətində Rolu

Source: Psixologiya fənni

The conclusion slide emphasizes that higher aspects—moral, aesthetic, intellectual, and religious—guide human behavior, shape personality, and play a significant role in psychology by supporting emotional development. It calls for future research to deepen this field and thanks the audience for their attention, inviting questions.

Nəticə

Ali hissələr – əxlaqi, estetik, intellektual və dini – insan davranışını yönləndirir və şəxsiyyəti formalaşdırır. Psixologiyada onların rolu böyükdür: emosional inkişafı təmin edir. Gələcək tədqiqatlar bu sahəni dərinləşdirməlidir. Təşəkkürlər diqqətinizə! Sualınız varsa, soruşun.

Ali hissələrin psixoloji əhəmiyyəti

Source: Psixologiya fənnində 'Ali hissələrin növləri və onların xarakteristikası' təqdimatı

This slide, titled "Ədəbiyyat" (likely meaning "Literature" or "References" in Azerbaijani), lists seven key sources on psychology and pedagogy. It includes books by authors such as Leontyev (1975) on activity, consciousness, and personality; Vygotskiy (1982) on pedagogical psychology; İlyin (2001) on emotions and stress; Rubinşteyn (1989) on fundamental psychology; Asmolov (2007) on personality psychology; Xell (1998) on the psychology of emotions; and a 2020 journal article on the role of higher emotions.

Ədəbiyyat

• 1. Leontyev, A.N. (1975). Fəaliyyət, şüur və şəxsiyyət. Moskva: Pedagogika.
• 2. Vygotskiy, L.S. (1982). Pedagoji psixologiya. Moskva: Pedagogika.
• 3. İlyin, E.P. (2001). Hisslər və stres. Sankt-Peterburg: Piter.
• 4. Rubinşteyn, S.L. (1989). Əsas psixologiya. Moskva: Pedagogika.
• 5. Asmolov, A.G. (2007). Psixologiya şəxsiyyətin. Moskva: Smysl.
• 6. Xell, D. (1998). Hisslərin psixologiyası. Bakı: Elm.
• 7. Məqalə: 'Ali hissələrin rolu' (Psixologiya jurnalı, 2020).