Türklerde Ekonomi: Tarih Boyunca

Tarih Boyunca Ekonomik Yapı

İlk Türklerden Cumhuriyet Dönemine

Tarih Boyunca Ekonomik Yapı

İlk Türklerden Cumhuriyet Dönemine

• İlk Türk Devletlerinde Ekonomi
• İlk Türk İslam Devletlerinde Ekonomi
• Osmanlı Devleti’nde Ekonomi
• Cumhuriyet Dönemi Ekonomi
• Sonuç

1

İlk Türk Devletlerinde Ekonomi

Türkistan Coğrafyasının Şekillendirdiği Yapı

---

Photo by Charlotte Venema on Unsplash

• Hayvancılık: Temel geçim kaynağı, koyun-keçi-at-deve-sığır sürüleri, konargöçer yaşam
• Tarım: Sınırlı, tarıgçı adı verilen çiftçiler, Uygurlarda gelişme
• Ticaret: İpek Yolu ve Kürk Yolu hâkimiyeti
• Madencilik: Demir, altın, gümüş
• El Sanatları: Halıcılık, kilim, keçecilik, debbağlık, dokumacılık

Hayvancılık

• Türkistan iklimi etkisi
• Koyun, keçi, at, deve, sığır
• Göçer yaşamı doğurdu
• At sahipleri itibarlı

Tarım

• Sınırlı elverişlilik
• Tarıgçı (çiftçi)
• Hun-Köktürk kurgan aletleri
• Uygurlarda yerleşik gelişme ve şehircilik

> Coğrafya kaderdir.

— İbn-i Haldun

• Çin’den Avrupa’ya kara yolu
• Türkler 1000 yıl hâkimiyet
• Geçiş vergisi alımı
• Kültür ve göç yayılımı
• İpek ve diğer mallar taşındı

---

Photo by Y K on Unsplash

2

İlk Türk İslam Devletlerinde Ekonomi

Yerleşik Hayat ve Yeni Sistemler

• Yerleşik hayat arttı (Kaşgarlı Mahmud)
• Ürünler: Buğday, arpa, darı, pirinç, sebze-meyve
• Sulama kanalları (Gazneli, Selçuklu)
• Vergiler: Öşür (Müslüman 1/10), Haraç (Gayrimüslim 1/20)
• Hayvancılık: At, koyun, sığır; Ağnam vergisi

• İpek Yolu egemenliği
• Karahanlı: Kervansaraylar
• Gazneli: İpek-Baharat yolları
• Türkiye Selçuklu: Limanlar (Alanya, Sinop), düşük gümrük, Venedik anlaşmaları, sigorta, yeni yollar

• İkta: Miri araziyi askerlere vergi karşılığı bırakma (Hz. Ömer temeli, Nizamülmülk geliştirdi)
• Faydalar: Parasız ordu, asayiş, otorite, üretim sürekliliği
• Ahilik: Ahi Evran, esnaf örgütü, Fütüvvet kökenli
• Görevler: Kalite/fiyat kontrolü, eğitim, aracısız satış

3

Osmanlı Devleti’nde Ekonomi

Klasik Dönem ve Dönüşümler

---

Photo by Linda Gerbec on Unsplash

• İaşecilik: Ucuz ve yeterli mal
• Gelenekçilik: Devlet müdahalesi ile denge
• Fiskalizm: Hazine gelirlerini maksimize
• Arz yönlü sistem: Üretici-tüketici koruması

🏪 Lonca Teşkilatı Fiyat (Narh), kalite kontrolü, Gedik Hakkı ile denge

🛡️ Ticaret Tedbirleri Kervansaraylar, Derbent, kapitülasyonlar, yol güvenliği

🏛️ Kapalıçarşı Ekonominin kalbi

4

Cumhuriyet Dönemi Ekonomi

Liberalizmden Devletçiliğe Geçiş

---

Photo by Francesca Minto on Unsplash

1923-1929: Liberal Evre İzmir İktisat Kongresi, İş Bankası, Teşvik-i Sanayi Kanunu, Kapitülasyonlar kaldırıldı 1929-: Karma Ekonomi (Devletçilik) Birinci Beş Yıllık Plan, Merkez Bankası, Milli İktisat Cemiyeti, Dünya Bunalımı etkisi

> Tam bağımsızlık ekonomik olarak da egemen olmayı gerektirir.

— Mustafa Kemal Atatürk

---

Photo by Metin Ozer on Unsplash

Türk ekonomisi tarih boyunca coğrafya, ticaret yolları, tarım-hayvancılık ve teşkilatlarla evrildi. Ekonomik bağımsızlık milli mücadelenin temelidir.

Teşekkürler! Sorular?

---

Photo by Janosch Diggelmann on Unsplash